Làm mẫu là gì?
Làm mẫu còn được biết đến là Nhập Ngôn ngữ có hỗ trợ (Aided Language Input – ALI) hay Kích thích Ngôn ngữ có hỗ trợ (Aided Language Stimulation – ALS). Đó là một chiến lược khi các đối tác giao tiếp (bao gồm cha mẹ, giáo viên, trị liệu viên) được khuyến khích nói với trẻ bằng cách sử dụng cùng ứng dụng/thiết bị AAC theo cách giống như họ muốn trẻ sử dụng. Sử dụng cùng hệ thống AAC để giao tiếp với trẻ sẽ giúp trẻ quan sát được cách các đối tác giao tiếp dùng AAC và bắt chước.
Nghiên cứu đã chứng minh rằng làm mẫu là một trong những chiến lược hiệu quả nhất để hỗ trợ cho trẻ có những khó khăn giao tiếp.
Mỗi ngày trẻ có vô số các cơ hội để giao tiếp. Một trẻ phát triển bình thường sẽ nghe thấy khoảng 30 triệu từ trong 3 năm đầu đời và học ngôn ngữ thông qua việc nghe đi nghe lại các âm thanh, hình vị, từ và cấu trúc câu, trước khi trẻ có thể tự nói ra. Điều đó không khác gì khi trẻ sử dụng thiết bị tạo giọng nói. Trẻ cần thấy thiết bị được sử dụng và nhìn đi nhìn lại việc sử dụng nó trước khi trẻ có thể tự làm. Điều này chỉ có thể xảy ra nếu toàn bộ những người xung quanh trẻ nhất quán trong việc sử dụng ứng dụng AAC với trẻ trong mọi môi trường, dù đó là ở nhà, trường, lớp, hay với bạn bè… Bên cạnh đó, việc nhìn thấy người lớn quanh trẻ sử dụng thiết bị AAC sẽ làm trẻ nhận ra rằng đó là phương tiện giao tiếp được chấp nhận.
Chúng tôi khuyến khích việc sử dụng Nhập Ngôn ngữ có hỗ trợ (ALI) bằng Avaz được thực hiện bởi tất cả các đối tác giao tiếp như các thành viên trong gia đình, anh chị em, giáo viên, bạn bè… để làm mẫu ngôn ngữ trên thiết bị, để trẻ được tiếp xúc thường xuyên với ngôn ngữ tiếp thu, bên cạnh đó trẻ cũng có động lực tương tác với những người khác nhau.
Tại sao Làm mẫu quan trọng trong việc dạy AAC?
Ngay từ lúc sinh ra, một trẻ phát triển bình thường lớn lên hàng ngày đã nghe rất nhiều ngôn ngữ nói từ những thành viên trong gia đình cho đến khi trẻ học cách bắt đầu nói khoảng 12-18 tháng. Mọi người xung quanh liên tục nói với trẻ dù trẻ có khả năng nói hay không và không hề trông đợi phản hồi từ trẻ.
Tuy nhiên một trẻ có khó khăn giao tiếp KHÔNG nhận đủ lượng thời gian kích thích ngôn ngữ như một trẻ phát triển bình thường. Hơn thế, trẻ có khó khăn này còn được “kỳ vọng” bắt đầu sử dụng thiết bị AAC trong vài tuần hoặc vài tháng!
Trẻ học ngôn ngữ bằng cách nghe đi nghe lại hàng nghìn lần từng từ/ âm tiết/ âm vị, chúng được lưu trữ trong trí nhớ của trẻ trước khi trẻ có thể phát triển các kỹ năng vận động miệng để có thể tự nói to những từ đó. Tuy nhiên với trẻ có khó khăn giao tiếp, ngôn ngữ tiếp thu còn cần hơn thế nữa, và có thể trên thực tế trẻ cần việc làm mẫu nhiều hơn trẻ bình thường.
Dưới đây là trích dẫn của Jane Korsten nói về tầm quan trọng của việc Làm mẫu AAC:
“Tới 18 tháng, trẻ đã có 4.380 giờ nghe ngôn ngữ nói và chúng ta vẫn còn chưa yêu cầu trẻ phải nói thành thạo. Tuy nhiên, nếu người học AAC chỉ nhìn thấy các biểu tượng 2 lần mỗi tuần trong 30 phút thì sẽ cần 84 năm để có đủ thời gian tiếp xúc với ngôn ngữ có hỗ trợ giống như một trẻ 18 tháng được tiếp xúc với ngôn ngữ nói”.
Cũng giống như giáo viên nói tiếng Pháp dạy tiếng Pháp, hoặc nói bằng Ngôn ngữ Ký hiệu để dạy Ngôn ngữ Ký hiệu, thì bạn cũng phải nói bằng AAC để dạy AAC cho trẻ.
Đứa trẻ không thể bắt đầu học cách sử dụng AAC trừ khi nó được dạy cách sử dụng hệ thống AAC. Việc “làm mẫu” không bao giờ là quá nhiều để dạy trẻ học cách sử dụng AAC cả.
Lợi ích của việc Làm mẫu
- Khuyến khích trẻ sử dụng thiết bị cho giao tiếp khi trẻ quan sát thấy các đối tác giao tiếp của mình cũng sử dụng thiết bị.
- Giúp trẻ học giao tiếp nhanh hơn.
- Giúp dạy trẻ cách sử dụng thiết bị trong các tương tác cuộc sống hàng ngày.
- Giúp trẻ nhìn AAC như là một hình thức giao tiếp và tương tác chấp nhận được.
- Trẻ được tiếp xúc với ngôn ngữ tiếp thu nhiều hơn hẳn.
- Giúp người lớn (cha mẹ và giáo viên) làm quen với AAC để dễ dàng cá nhân hóa ứng dụng cho trẻ hoặc giải quyết khi có vấn đề.
- Mở rộng phạm vi ảnh hưởng của chúng ta, để toàn bộ nhóm hỗ trợ trẻ cũng bắt đầu sử dụng AAC.
(nguồn: https://avazapp.freshdesk.com/support/home)
